Levent Alpöge, matematyk pracujący w Anthropic, ogłosił, że razem z modelem Claude znalazł dowód hipotezy Riemanna, najsłynniejszego otwartego problemu matematyki. Opublikował go wyłącznie jako kod do sprawdzenia przez komputer. Wersja dla ludzi liczy według niego ponad 250 tysięcy stron, a sam autor przyznaje, że nie opanował jeszcze całej matematyki, którą zawiera.
O co chodzi w hipotezie Riemanna?
Liczby pierwsze, czyli 2, 3, 5, 7, 11 i kolejne, wydają się rozrzucone bez ładu. W 1859 roku Bernhard Riemann przewidział, że ich rozkładem rządzi ukryty porządek, związany z położeniem zer tak zwanej funkcji zeta. Przez 167 lat nikt tego nie udowodnił, a hipoteza uchodzi za najważniejsze otwarte pytanie matematyki czystej. Jest jednym z siedmiu Problemów Milenijnych Instytutu Clay, za których rozwiązanie wyznaczono nagrodę w wysokości miliona dolarów. Według AFP warunkiem wypłaty jest publikacja w recenzowanym czasopiśmie i dwa lata weryfikacji przez środowisko.
Co ogłosił Levent Alpöge?
W piątek 20 listopada Alpöge opublikował na swojej stronie czterostronicową notkę. Pisze w niej, że wierzy, iż pracując z Claude, odkrył dowód hipotezy Riemanna, a ta sama metoda rozstrzyga także jej uogólnioną wersję. Opisuje, że to on poprowadził pracę w stronę właściwej analogii, ale pod koniec Claude daleko go wyprzedził i zaproponował kluczowy krok techniczny. Dowód jest długi i, jak zaznacza autor, prawdopodobnie da się go znacznie uprościć. Zamiast tekstu opublikował sam kod w Lean, bo wygenerowana wersja czytelna dla ludzi przekroczyła 250 tysięcy stron i jego zdaniem byłaby nieczytelna.
Jak sprawdza się taki dowód?
Lean to program, który sprawdza dowód matematyczny krok po kroku, bez polegania na intuicji czytelnika. Andrew Sutherland z MIT niezależnie skompilował kod Alpöge i według „Scientific American” ocenił, że szansa na to, by coś było nie tak, jest w przybliżeniu zerowa. Kevin Buzzard z Imperial College London zwrócił uwagę, że komputer sprawdza dowód twierdzenia zapisanego w kodzie, więc trzeba jeszcze potwierdzić, że to twierdzenie jest dokładnie hipotezą Riemanna. Ta ostatnia kontrola była w momencie publikacji pierwszych relacji wciąż w toku.
Co mówią matematycy?
Brian Conrey, jeden z czołowych specjalistów od hipotezy Riemanna, nazwał ogłoszenie w rozmowie z AFP monumentalnym momentem w historii ludzkości. Dodał, że dowód wygląda na poważnie skomplikowany, wątpi, by człowiek sam na niego wpadł, i spodziewa się, że powstaną prostsze. Nestor Guillen z NYU docenił, że autor otwarcie przyznaje, iż nie rozumie jeszcze całości. Ravi Vakil ze Stanforda poinformował, że niezależny dowód zgłosił też postdok z jego wydziału, ale szczegółów tej pracy nie podano.
Dlaczego termin budzi pytania?
Ogłoszenie padło dzień po debiucie Anthropic na giełdzie. Alpöge sam porusza ten wątek w notce: pisze, że przed publikacją rozmawiał z prezesem firmy Dario Amodeiem, a cyniczne odczytanie terminu uważa za fałszywe. Dwa miesiące wcześniej OpenAI ogłosiło rozwiązanie innego Problemu Milenijnego, równań Naviera-Stokesa, które według matematyków wygląda na poprawne, ale nie zostało jeszcze w pełni sprawdzone. Wyścig firm AI o wielkie wyniki matematyczne trwa więc w najlepsze.
Fakty a deklaracje
Potwierdzone jest to, że kod dowodu został opublikowany i niezależnie skompilowany, a pierwsi eksperci oceniają go pozytywnie. Nie zakończono jeszcze kontroli, czy kod dowodzi dokładnie hipotezy Riemanna, nie ma publikacji w recenzowanym czasopiśmie ani pełnego opisu dla ludzi, a nagroda Clay jest odległa o co najmniej dwa lata. Udział Claude znamy wyłącznie z relacji samego autora, który jest pracownikiem Anthropic.
Co z tego wynika poza matematyką?
Jeśli weryfikacja się potwierdzi, będzie to najmocniejszy dotąd dowód, że modele AI potrafią prowadzić prawdziwe badania, a nie tylko streszczać cudze. Pokazuje też nowy podział ról: człowiek wybiera kierunek, model wykonuje ogromną część pracy, a komputer sprawdza wynik, którego nikt nie jest w stanie przeczytać w całości. Podobny schemat zaczyna obowiązywać w firmach, gdzie AI pisze kod i analizy szybciej, niż ludzie je czytają, więc rośnie znaczenie automatycznej kontroli.
Źródła:
Levent Alpöge (notka), AFP, Scientific American, LessWrong
Źródło główne: alpo.ge/remark.pdf